ksiazki

 

Skąd się wzięła ochrona? Jakie były jej początki? Dzisiejsza branża najbardziej przypomina tą z dwudziestolecia międzywojennego. Więcej ciekawostek w dalszej części tego artykułu.

Od Mieszka I

Chciałbym się skupić jednak tylko na ochronie w Polsce i spróbować poszukać odpowiedzi na pytanie jaka była geneza dzisiejszej komercyjnej ochrony. Jest wiele dokumentów, archiwaliów, publikacji, które potwierdzają, że ochrona osób i mienia utworzona w latach 90-tych XX wieku istniała już dużo wcześniej.

Początków dzisiejszej ochrony można doszukiwać się od czasu kiedy człowiek zaczął chodzić po ziemi. Ludzie bowiem od zawsze czuli potrzebę bezpieczeństwa, od zawsze dbali o to aby nic nie zagrażało ich zdrowiu i mieniu i zawsze był ktoś kto stał na straży porządku i bezpieczeństwa. Tak było w czasach kiedy ludność żyła w skupiskach zwanych plemionami, obawa o własne bezpieczeństwo oraz rodzinę i zgromadzony majątek zaczęły przybierać na sile.

W miarę jak plemiona zaczęły się przekształcać w państwa problemy władców nie zmniejszały się a wręcz przeciwnie. Przekazy historyczne z X wieku na temat ochrony władcy dotyczą Mieszka I, który stworzył drużynę wojów. Kolejni władcy powoływali do obrony swojej i majątku królewskie straże przyboczne.

Pojawiło się na przestrzeni wieków zapotrzebowanie na usługi najemników takich jak chociażby Jacek Dydyński herbu Nałęcz żyjący na przełomie XVI i XVII wieku zwany Jackiem nad Jackami, którzy wynajmowali się do zajazdów, porachunków oraz do ochrony innych.

Dwudziestolecie międzywojenne

Dzisiejsza komercyjna branża przypomina  ochronę z XX-lecia międzywojennego. To w czasach II Rzeczpospolitej  pojawiły się pierwsze ustawy i rozporządzenia normujące działalność w zakresie ochrony mienia.
W 1918 roku, po 123 latach zaborów Polska odzyskuje niepodległość. Podjęto wówczas działania aby zreformować obowiązujące przepisy zaborców a przede wszystkim je ujednolicić.
Doprowadzono do zapoczątkowania regulacji prawnych w postaci konstytucji Marcowej wydanej w 1921 roku. Wprowadzała ona ,,wolność wyboru zajęcia i zarobkowania oraz przenoszenia swojej własności”. Jednakże zasadę tę unormowano na mocy ustawy Prezydenta RP z 1927 r. o prawie przemysłowym . W wyniku tego powstały dwie sfery przemysłu. Pierwsza to przemysł wolny, na prowadzenie którego potrzebne było tylko zgłoszenie do władzy przemysłowej. Sfera druga to tak zwany przemysł reglamentowany, na jego prowadzenie trzeba było mieć odpowiednią koncesję. Na podstawie tej ustawy wprowadzano kolejne akty prawne o charakterze specjalnym, które normowały prowadzenie działalności koncesjonowanej. Pośród wielu norm znalazły się również przedsiębiorstwa ochrony mienia, regulowane ustawą z 18 lutego 1938r. o przedsiębiorstwach wymagających szczególnego zaufania.ustawa z 1938 r

W dwudziestoleciu międzywojennym organem właściwym do spraw udzielania koncesji był wojewoda. Wnioskujący o koncesję musiał spełnić kilka określonych warunków, konieczne było wykazanie się „dostatecznym wykształceniem ogólnym” i jeżeli zachodziła w danym miejscu taka potrzeba na powstanie przedsiębiorstwa ochrony mienia. W tym celu zasięgano więc opinii gmin właściwych ze względu na miejsce prowadzenia działalności ochrony mienia oraz brano pod uwagę opinię władz policyjnych, mając na uwadze to czy ubiegający się o koncesję nie narusza ogólnie przyjętych norm społecznych i nie budzi wątpliwości pod kątem bezpieczeństwa publicznego.

Ustawa z 18 lutego 1938 roku jak i rozporządzenie wykonawcze do ustawy wydane przez Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 30 lipca 1938 r. w sposób dokładny definiuje zakres działania przedsiębiorstw ochrony mienia. W rozumieniu przepisów tejże ustawy za prowadzenie działalności ochronnej uznawano wykonywanie czynności na zlecenie,na własny rachunek i we własnym imieniu przez przedsiębiorcę lub przez osobę działającą na rzecz przedsiębiorcy. Ustawodawca zastrzegł sobie prawo na uregulowanie bądź ograniczenie sposobu działania przedsiębiorcy a także uzależnił od siebie podejmowanie poszczególnych przez niego decyzji. W wyniku czego władza między innymi wydawała zgodę na zatrudnianie nowych pracowników
w przedsiębiorstwie a także wskazywała, których pracowników zwolnić. Zobowiązano przedsiębiorców do odpowiedniego umundurowania pracowników.

rozporządzenie z 1938 rokurozporządzenie z 1938 roku2

 

Jednakże ustawa i rozporządzenie wykonawcze nie określały dopuszczalnych środków działania i uprawnień pracowników ochrony. Osoby te jednak mogły otrzymać pozwolenie na broń z mocy rozporządzenia Prezydenta RP z 27 października 1932 r. Prawo o broni, amunicji i materiałach wybuchowych, które to pozwolenie wydawane było przez powiatową władzę administracji ogólnej. Pozwolenie na okaziciela mogło otrzymać także przedsiębiorstwo ochrony mienia jeżeli uzasadnione było to obawą o życie i zdrowie jego pracowników .

Straż Przemysłowa po drugiej wojnie światowej

Po zakończeniu wojny w latach czterdziestych XX wieku w fabrykach zaczęły pojawiać się pierwsze straże robotnicze, które miały za zadanie zapobiegać dewastacji i rozkradaniu mienia zakładów.
W dniu 3 listopada 1949 roku zarządzeniem Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów, wszystkie sprawy w kwestii ochrony zakładu powierzono jego kierownikowi.
W ten sposób powstały straże przemysłowe. Następnie Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów powołał Inspektorat Ochrony działający przy Korpusie Bezpieczeństwa Publicznego oraz wydany został dla Straży Przemysłowych regulamin o charakterze tymczasowym.
W wyniku powstania 1 maja 1950r. regulaminu, zasady pracy Straży Przemysłowej zostały w większym stopniu ujednolicone, jednakże nie zawierały przepisów co do stosowania broni oraz niektórych zasad organizacyjnych. Dopiero 22 października 1953r. Prezes Rady Ministrów zatwierdził regulamin Straży przemysłowej.

Ustawę określającą działalność jednostek chroniących mienie w państwowych przedsiębiorstwach, czyli ustawę o Straży Przemysłowej, Sejm PRL uchwalił dnia 31 stycznia 1961r.
W latach 1945-1956 Straż była podporządkowana Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego, następnie po roku 1956 Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

pagony

Stopnie służbowe na podstawie art. 8. Ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o Straży Przemysłowej.

Czasy współczesne

Na przełomie lat 80. I 90. XX w., wraz ze zmianą ustroju politycznego zmienił się również system ekonomiczny. Do czasu wejścia w życie ustawy o ochronie osób i mienia, funkcjonowanie przedsiębiorców zajmujących się szeroko pojętą działalnością ochronną na początku lat 90-tych XX. stulecia, oparte było o przepis Ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.  Ochrona osób i mienia jest tutaj przypisana do sfery usługowej o czym możemy przekonać się z Artykułu 11. ust.11:

 Uzyskania koncesji wymaga podjęcie działalności gospodarczej w zakresie: usług ochrony osób i mienia, detektywistycznych oraz w sprawach paszportowych.

Sprywatyzowano ogromną liczbę zakładów pracy i co za tym idzie prywatyzacji uległa ochrona realizowana przez Straż Przemysłową.  W odpowiedzi na potrzeby rynku, powstało wiele nowych firm ochrony osób i mienia działających na podstawie Ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 o ochronie osób i mienia.

Dzięki wejściu w życie postanowień ustawy o ochronie osób i mienia wprowadzono na rynek usług nową jakość w obszarze, który był dotąd zarezerwowany dla służb państwowych. Wprowadzono kategorię obiektów podlegających obowiązkowej ochronie. Prywatne firmy wkraczają na takie obszary jak: ochrona osób, ochrona imprez masowych, patrole interwencyjne, ochrona urzędów i ministerstw a także ochrona jednostek wojskowych oraz ochrona obiektów infrastruktury krytycznej. Firmy ochroniarskie wykonują szereg zadań na zlecenie podmiotów prywatnych.

Udostepnij post na:

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Zobacz wszystko od:

Mirosław Podgórski

Więcej artykułów tego autora